Tranh: Bee Johnson/Behance | CC BY-NC-ND 4.0

Martha Beach | Nguyễn Ngọc Diệp dịch

Dạy&Học số 18 | Tháng 12/2019

Kyle Provost, một thầy giáo trung học ở Manitoba, đã chuyển đến một thị trấn nông thôn bên ngoài thành phố Winnipeg để thực hiện công việc giảng dạy của mình. Không có cơ hội thuê nhà trong khu vực, lựa chọn duy nhất của Provost là mua nhà. Ông nhanh chóng nhận ra rằng mình có rất ít kiến ​​thức cần về tài chính cá nhân: “Tôi đã học 18 năm, nhưng tôi không biết làm thế nào để mua một ngôi nhà. Tôi biết giá trị tiền thay đổi, nhưng tôi không biết lãi suất là bao nhiêu cũng như mọi thứ liên quan như thế nào”.

Giáo dục tài chính! Rõ ràng đây là một cụm từ nhỏ, nhưng mang ý nghĩa cực lớn. Một số người nói dạy tài chính chỉ cần ở nhà. Những người khác lại nói cần tích hợp nó vào chương trình giảng dạy hiện nay. Một số người ủng hộ cho các khóa học tài chính cá nhân. Tuy nhiên, một điều tất cả chúng ta đều nên đồng ý là ý tưởng toàn diện về giáo dục tài chính – xử lý tài chính cá nhân, quản lý tài sản, nợ, sử dụng tín dụng hợp lý, so sánh khi chi tiêu, quỹ hưu trí, xây dựng tài khoản tiết kiệm – mang tầm quan trọng tối đa.

Trên lộ trình tìm hiểu về tài chính trong một vài năm nay, một lực lượng đặc biệt được  chính phủ Canada thiết lập vào năm 2009 đã đưa ra 30 khuyến nghị. Ví dụ, vào năm 2012, tháng 11 được đặt là “Tháng tìm hiểu lý thuyết tài chính”. Năm tiếp theo, Đạo luật về phổ cập kiến ​​thức tài chính đã đề cập tới sự cần thiết của một vai trò lãnh đạo cho việc phổ cập kiến thức tài chính. Năm 2014, Jane Rooney đã được chỉ định là người đầu tiên đảm nhận vai trò này. Nhưng sự tập trung không chỉ hướng tới duy nhất đối tượng học sinh: cuối năm 2014 ở Canada, người dân đã được chứng kiến ​​sự ra mắt của một chiến lược tìm hiểu về tài chính dành cho người cao niên.

Provost tổng hợp một cách hoàn hảo rằng: “Đây là vấn đề của mọi người dân Canada, không chỉ là vấn đề của riêng học sinh.” Ngay sau khi phải đối mặt với một trong những quyết định tài chính lớn nhất của đời mình, Provost, một giáo viên ngành nhân văn, đã quyết định thành lập trang web MyUniversityMoney.com với Justin Bouchard, một nhà giáo dục khác ở Manitoba. (Provost cũng là tác giả của More Money for Beer and Textbooks, một cuốn sách thiết thực cho thanh thiếu niên về cách tiết kiệm tiền trong quá trình học sau trung học cơ sở).

Tại sao một giáo viên ngành nhân văn lại bỏ tâm sức vào tài chính cá nhân như vậy? Bởi vì học các phương trình toán học không phải là vấn đề chính đối với giáo dục tài chính. “Toán là công cụ biên. Vấn đề là cần đưa ra các quyết định và hành vi tài chính tốt”, ông Gary Barrior – chủ tịch Quỹ giáo dục kinh tế Canada (CFEE) nói. “Công thức chỉ đóng 10 phần trăm khi tính toán tài chính”, ông Provost đồng ý. Chúng ta phải giải quyết các khía cạnh hành vi tại sao người dân tận dụng tối đa thẻ tín dụng và dành quỹ hưu trí của họ cho một khoản thế chấp. Tài chính cá nhân của thế hệ hiện tại là một vấn đề về lối sống và các chuẩn mực xã hội. “Đó là sự kết hợp của hành vi với tính toán. Nếu bạn không biết so sánh xem giữa việc đi thuê và việc mua một vật cái nào phù hợp với phong cách sống của bạn hơn, bạn sẽ không thể đưa ra công thức cho mình” ông Provost cho hay.

Hiện tại có một sự khác biệt đáng kể về thế hệ giữa thanh thiếu niên và cha mẹ hoặc ông bà của họ về khả năng tiếp cận thẻ tín dụng, hạn mức tín dụng, thế chấp, chấp nhận nợ xã hội nhiều hơn, cũng như ít triển vọng công việc hơn và kế hoạch nghỉ hưu hoàn toàn khác nhau. Nhiều người lớn bị cuốn trong “cơn lốc” này – cách mà Provost đặt tên cho vấn đề này, vấn đề không biết câu trả lời. “Tôi gọi đây là hội chứng ‘hoàng đế tay trắng’. Họ không có kế hoạch. Họ thậm chí không muốn nghĩ về điều đó, họ không muốn thừa nhận rằng họ không biết.” Provost nói.

Hội chứng này có vấn đề đặc biệt vì hầu hết các bài học về lối sống được dạy ở nhà. “Cha mẹ là những người thầy đầu tiên của con cái, nhưng không phải đứa trẻ nào cũng có cơ hội như nhau ở các gia đình” giáo sư Carla Hindman, giám đốc giáo dục tài chính tại Kỹ năng thực hành chi tiêu thừa nhận thực tế này.

Lý tưởng nhất, đó là cùng chia sẻ trách nhiệm, Rabbior nói: “Chúng ta phải để cha mẹ và giáo viên cùng làm việc.” Nhưng thực tế, phụ huynh có thể không đủ tiêu chuẩn. “Theo thống kê, hầu hết người lớn đều không khá lắm khi nói đến tài chính cá nhân” theo Provost. Và tiền vẫn là một chủ đề cấm kỵ trong rất nhiều gia đình, cha mẹ có xu hướng thảo luận về giáo dục giới tính trên bàn ăn nhiều hơn nói về tiền. Nhưng Rabbior chỉ ra rằng dù cha mẹ có ít học vấn về tài chính, nhưng đã có nhiều năm kinh nghiệm: “Họ đã phạm sai lầm, họ cũng đã đưa ra quyết định tốt. Họ có thể truyền lại kiến ​​thức kinh nghiệm đó.”

Vì vậy, có vẻ như trường học có thể là bệ phóng kiến thức tài chính chính thức tốt nhất. “Tuy nhiên, chúng tôi biết rằng giáo viên có rất nhiều nhiệm vụ” theo Hind Hindman. Chương trình Kỹ năng Thực hành Tài chính từ tổ chức Visa Canada có ba cấp độ ứng dụng và trò chơi: Peter Pig Money Counter cho độ tuổi từ bốn đến sáu, Money Metropolis cho độ tuổi từ bảy đến mười hai, và Financial Soccer cho độ tuổi lớn hơn. Chương trình cũng có một bộ khung giảng dạy có tên là Lựa chọn và Quyết định dành cho lớp 10. “Mục tiêu của chương trình là để học sinh hiểu chi tiêu, quản lý nợ và các khoản đầu tư tài chính. Nhưng chúng tôi cố gắng giữ nó ở mức cơ bản nhất và tách biệt với các hãng. Chúng tôi không cố che giấu sự thật rằng chúng tôi hoạt động cùng Visa Canada. Nhưng đây không phải là một cách để quảng bá sản phẩm” Hindman chia sẻ.

Tương tự, RBC đã đầu tư vào việc phát triển các chương trình: họ cung cấp một chương trình giảng dạy có tên It All Adds Up – “Chương trình dạy những người Canada trẻ tuổi về tài chính cá nhân bằng một cách thú vị, dễ hiểu và thực tế”, Andrew Block, chuyên gia quản lý truyền thông cao cấp của RBC nói.

Quan hệ đối tác doanh nghiệp-cộng đồng có thể là hướng chọn lựa tốt để thực hiện. “Đây là cách duy nhất để đảm bảo nguồn lực đầu vào. Sự lan toả từ các trường học còn quá mỏng… BMO và CFEE đã hợp tác để tạo ra Ngày nói chuyện với con về tiền (Talk to Your Kids about Money), một sự kiện tháng 4 khuyến khích cuộc trò chuyện giữa cha mẹ và trẻ. Đây chính là mối liên kết gia đình với trường học.”, Rabbior cho hay.

Như một lẽ thường tình, Provost đã quan tâm đến việc các ngân hàng lớn phân bổ các dạng thông tin này. “Nó giống như Monsanto dạy sinh học. Rõ ràng họ có cổ phần trong đó”, ông nói. Một số công ty phi lợi nhuận cung cấp các tài nguyên như Ủy ban Chứng khoán Ontario, GetSmarter AboutMoney.ca hoặc CFEE, hoạt động không phải là vì lợi nhuận. Nhưng đáng tiếc rằng những tổ chức như thế này rất ít và xa nhau.

“Bạn cần phải làm cho nó thực tế và có liên hệ. Thay vì chỉ đơn giản là dạy các phép tính toán thú vị, hãy đưa ra một ví dụ thực tế trong cuộc sống… Nói về việc thế chấp nhà của bạn. Nói về hóa đơn thẻ tín dụng hoặc hóa đơn hàng tạp hóa của bạn. Thay vì chỉ đơn giản là dạy tỷ lệ phần trăm, hãy giải thích rằng về thuế bán hàng và giá trên thẻ hàng không phải là tổng chi phí ròng.”, Block nói.

Rabbior cho biết, các bài học về hành vi tài chính và ra quyết định trong suốt các khối lớp bé và trên một loạt các môn học được đánh giá là cách lợi nhất. Nó phải được thực hiện ngay từ các lớp tiểu học. Ontario đã thực hiện rất nhiều công việc tích hợp tài chính cá nhân vào chương trình giảng dạy hàng ngày. Họ có hai tài liệu Phạm vi và Kỳ vọng mong muốn phác thảo chính xác cách kết hợp giáo dục tài chính vào mọi thứ, từ phòng tập thể dục đến lớp khoa học.

Amanda Thacker, một học sinh lớp 12 ở Cambridge, Ontario, đã học được tất cả những gì em biết về tài chính từ gia đình. “Không may là ở trường chúng em không được học gì về tài chính cá nhân ở trường”, em kể. “May mắn nhờ bố mẹ em, em cảm thấy khá hiểu biết về các vấn đề nợ nần, tiết kiệm, quản lý tiền và những thứ đó.”

Dù với trường hợp của Thacker, em đã hơi lớn để đánh giá liệu phương thức tích hợp có hoạt động hay không, chúng tôi biết rằng nói về việc tích hợp thì dễ nhưng nó khó thực hiện. “Về mặt lý thuyết thì nó rất tốt. Nó có vẻ tốt trên sách vở. Tuy nhiên, chúng tôi đã tích hợp rất nhiều thứ. Giáo viên bị quá tải. Chúng tôi cũng đã đến giới hạn của mình”, Provost nói. Những gì trên sách vở không phải là lừa đảo với học sinh. “Câu trả lời rằng đây không phải là tích hợp” Provost nói. Câu trả lời là việc vận động hành lang và khuyến nghị một loạt các khóa học tài chính cá nhân trong suốt quá trình học của học sinh. “Điều này sẽ rất tốt trong dài hạn”. Và, Provost làm những gì tốt nhất có thể để thực hành những gì ông giảng. Ông đã nhận được một khoản tín dụng do trường khởi xướng (SIC) cho một khóa học tài chính cá nhân mà ông đã phát triển. Hiện nay là năm thứ ba của khóa học này tại trường trung học của ông, và ông có hy vọng lớn lao nhằm phát triển nó trên khắp Manitoba.

Tuy nhiên lại có một câu hỏi được đặt ra là ai là người có trình độ tốt nhất để dạy giới trẻ (tại Canada) về tài chính cá nhân? Provost cảm thấy chắc chắn rằng một giáo viên bình thường không phải là một lựa chọn tốt. “Vài giáo viên có thể không đủ chất lượng để dạy tài chính cá nhân. Giáo viên không cần phải chú ý đến vấn đề này. Chúng tôi có nhiều cấp độ về nguyên tắc nghề nghiệp, phần lớn được bảo hiểm chi trả. Bởi vì điều này, chúng tôi gặp phải hiện tượng ‘hoàng đế trắng tay’ một cách rõ rệt hơn” ông Provost nói. Một khóa học tài chính cá nhân lý tưởng sẽ được giảng dạy bởi một nhà giáo dục chuyên về vật liệu, giống như ban nhạc (về mặt lý thuyết) được dạy bởi một nhạc sĩ và hóa học được giảng dạy bởi một giáo viên khoa học chuyên ngành. Mặt khác, Rabbior nghĩ rằng bất kỳ giáo viên nào cũng có thể giáo dục trẻ em về các lựa chọn và tầm quan trọng của tài chính cá nhân. Mặc dù hầu hết các giáo viên không có nền tảng giáo dục về vấn đề này, nhưng điều đó không có nghĩa là họ không thể làm được. “Sự thiếu tự tin và kiến ​​thức của họ có lẽ là một trong những rào cản lớn nhất. Nhưng khi giáo viên dạy, giáo viên cũng học nó.” ông Rabbior nói. 

Bây giờ câu trả lời có thể là chỉ cần tập trung vào nó. Tìm kiếm một số tài nguyên từ một tập đoàn hoặc cơ quan chính phủ và bắt đầu một cuộc trò chuyện. Nói về những kỳ vọng thực tế cho một mức lương, chi phí nhà ở là bao nhiêu, làm thế nào để tiết kiệm cho giáo dục, làm thế nào để so sánh giá cửa hàng xịn với cửa hàng tạp hóa. Cho học sinh làm số dự án nghiên cứu về việc so sánh TFSAs và RRSP ở nhà. Học sinh sẽ học, và cha mẹ các em cũng sẽ học. Nhưng quan trọng nhất, các bánh xe sẽ bắt đầu quay vào guồng và cuộc trò chuyện về tài chính sẽ bắt đầu.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here