Martha Beach | Trâm Lê dịch

Bài đăng trên Dạy và Học số 08 – tháng 03/2019

Mặt trời giữa mùa đông đang nhìn trộm từ phía sau những đám mây và một cơn gió lạnh thổi qua sân bóng đá. Một nhóm học sinh lớp hai, mặc áo khoác phồng, đội mũ và găng tay đầy màu sắc, và mang theo những chiếc kẹp, đi phía sau giáo viên của họ. Họ đang đi đến góc sau của sân trường, nơi một nửa vòng tròn bằng đá lớn, trắng, phẳng được bao quanh bởi nửa tá cây non, không có lá đại diện cho những tháng mùa đông đang đến gần. Giáo viên dừng lại, đối mặt với những tảng đá. Học sinh ngồi trên những hòn đá và giữ những chiếc kẹp trên vòng của chúng. Giáo viên đã chuẩn bị sẵn một túi đồ dùng cho một thí nghiệm khoa học, một số câu hỏi thảo luận, và tất nhiên là bộ găng tay, mũ và áo khoác ấm áp của riêng anh ấy.

Lớp học ngoài trời này chưa đầy hai năm tuổi, và nó là hình thức đơn giản nhất của một không gian học tập ngoài trời. Học tập ngoài trời đang là xu hướng phát triển ở Canada. Nó đã được xây dựng tích cực kể từ năm 1990 và liên tục phát triển kể từ năm 2000. Lấy gợi ý từ các quốc gia như Thụy Điển, Đan Mạch, Đức và Vương quốc Anh, các trường học trên khắp Canada đang chuyển đổi sân trường truyền thống, cằn cỗi, bê tông của họ thành các khu học tập ngoài trời theo kế hoạch với những lùm cây, nhà kính và vườn giáo dục. Những không gian này thật sự tuyệt vời với vô số lợi ích về thể chất và tinh thần, mọi thứ đều có thể chạm đến, từ sự nhạy bén về tinh thần và cải thiện hành vi xã hội, đến thể lực và giải phóng năng lượng.

Một lớp học ngoài trời là một cơ sở giáo dục và khu vực nghiên cứu được làm bằng các yếu tố tự nhiên. Tất cả các môn học và chương trình giảng dạy có thể được dạy theo mỗi mùa và cho bất kỳ nhóm tuổi nào, mặc dù các lớp trẻ hơn từ mẫu giáo đến lớp bốn thì có nhiều khả năng áp dụng các lĩnh vực hơn. Trong khi một nghiên cứu của TD Friends of the Environment phát hiện ra, 80% cha mẹ người Canada đã có một cuộc trò chuyện “xanh” với con cái của họ trong năm vừa qua, trẻ em dành trung bình gần tám giờ mỗi ngày trước màn hình máy tính. Con số đó đã tăng hơn một giờ trong hai năm qua. Kết hợp sự phát triển với tỷ lệ béo phì ở trẻ em ngày càng tăng và nhu cầu ra ngoài trời đã vượt quá sức tưởng tượng.

Bên trong bốn bức tường có một giáo viên và 30 trẻ em với sáu giờ một ngày, năm ngày một tuần, 10 tháng trong năm. Dạy ngoài trời dường như là một bước ngoặt rõ ràng, đặc biệt là khi trẻ phát huy khả năng học tốt nhất bằng cách thực hành. Học tập bên ngoài là một cơ hội hữu hình, theo giáo sư Cam Collyer – Giám đốc chương trình tại Evergreen. Tất cả chúng ta đều được kích thích bởi thiên nhiên; cơ thể và tâm trí của chúng ta được tham gia. Khi cơ thể trở nên sống động với các giác quan, nó kích thích não bộ của bạn học hỏi và khám phá. Col Colerer giám sát cách tổ chức môi trường làm việc để tạo ra không gian ngoài trời tốt hơn tại các trường học trên khắp Canada. Trong 20 năm qua, 35.000 trường học đã hình dung ra những sân trong mơ của họ và Evergreen đã cung cấp chuyên môn để giúp họ đạt được mục tiêu của mình.

“Khi bạn cho trẻ em ra ngoài, tất cả đều trông tràn đầy năng lượng”, ông Carol Durnford – phó hiệu trưởng tại Monsignor Fee Otterson ở Edmonton – nói. Chúng trở lại trường học mạnh mẽ hơn, tập trung hơn và sẵn sàng học hỏi. Chuyển động vật lý làm tăng lưu lượng máu đến não. Hơn nữa, không gian ngoài trời cho phép kết nối sâu hơn với giáo dục. “Học tập ngoài trời chú trọng những gì thực sự đang diễn ra, so với chuyến đi thực địa một lần”, ông Durnford chỉ ra. Đặc biệt là với khoa học, nó là một trải nghiệm chân thật. “Họ có thể kết nối với thiên nhiên xung quanh và biến nó một trải nghiệm học tập sâu sắc hơn”. Chủ tịch Christine Merin, phó hiệu trưởng tại trường tiểu học Mitchell ở British Columbia, đồng ý. “Nó mang những kinh nghiệm đã có cùng tụ lại và khiến chúng sống dậy cùng nhau. Một giáo viên nên cố gắng tích hợp một cách sáng tạo chương trình giảng dạy toán, khoa học hoặc thơ ca vào kinh nghiệm đó.”


Một phần của việc tạo ra một không gian ngoài trời tuyệt vời là về chương trình giảng dạy may mặc, và một phần là về thiết kế cảnh quan. Collyer nói rằng “nó phải được chế tạo để giải tỏa sự dồn nén của trẻ em”. “Phải có một thứ làm xương sống cho nơi này, và bộ xương ấy là những cái cây xanh.” Trong sân chơi rải nhựa hay một sân chơi thông thường, mà theo Collyer thường gọi là “vườn cây kẹo mút”, chúng đứng một mình và tách xa nhau. “Những cây kẹo mút này sẽ được tụi trẻ yêu thích cho đến lúc chết”, Collyer nói. Trẻ em thích chơi xung quanh chúng, gần chúng, và leo lên chúng. Mặt đất xung quanh mấy cái cây được nén chặt đến nỗi nước mưa không thể chạm đến được rễ. Điều quan trọng là phải có một vài tán cây hoặc bóng râm để bảo vệ rễ và thân cây bằng một cái lồng cho đến khi chúng đủ lớn để sống sót. Từ đó, ta sẽ thêm vào các yếu tố khác như khu vườn, trạm thời tiết, chỗ ngồi, chuồng dụng cụ, ngôi nhà xanh lá cây để biến không gian càng trở nên tuyệt vời và hoàn thiện.


Việc chúng ta có nhiều lớp giúp trẻ chơi hoặc học. Một môi trường tự nhiên chứa một sự cân bằng tuyệt vời của không gian để học và chơi kết hợp với những thứ chúng có thể thay đổi, chạm vào và thao tác. “Chúng tôi không quan tâm đến việc tạo ra cả một khu rừng, chúng tôi quan tâm đến việc dựng xây sự cân bằng”, theo ông Collyer.


Nhưng việc học ngoài trời cũng cần phải cân bằng với phần còn lại của cả ngày học. Vận động ngoài trời nên là một phần trong suốt mạch chảy của việc giảng dạy: “Nó không phải là một chuyến đi thực địa bên ngoài”, theo Collyer. “Nó không phải là một trong hai, ngoài trời hay trong nhà, nó là thành tố kết hợp cả hai thứ”. Ở Monsignor Fee Otter, học sinh có một sự kết nối trong nhà-ngoài trời mạnh mẽ. “Chúng tôi thu thập dữ liệu bên ngoài, xem xét và sắp xếp chúng theo mô hình trong nhà, rồi quay trở lại để thu thập các mẫu hoặc các góc nhìn khác, sau đó quay lại để thảo luận”, Durnford nói.


Mối liên hệ ngoài trời đó với việc học thực sự bắt đầu với những giáo viên muốn dạy một bài học ngoài trời. Nhưng nó không dễ dàng lúc mới bắt đầu. Bạn sẽ cần điều chỉnh kế hoạch bài học thông thường để tuân theo chương trình giảng dạy. Bên cạnh đó các sự hỗ trợ và nguồn lực cũng rất là quan trọng. Các tổ chức khác nhau trên khắp Canada hiện nay có cung cấp các tài nguyên và hội thảo để giúp giáo viên tìm hiểu các mẹo và thủ thuật tham gia các lớp học ngoài trời.


Càng phát triển chuyên nghiệp theo kiểu giáo dục này, hoạt động ngoài trời sẽ càng hữu ích. “Mọi thứ có thể trở thành một đống hổ lốn nếu bạn không sắp xếp chu toàn”, Christine Marin – phó hiệu trưởng tại trường tiểu học Mitchell ở Richmond, BC – chia sẻ. Mer Merin nói rằng “Nếu bạn đặt ra các quy tắc nền tảng, một khi chúng ở ngoài bốn bức tường đó, chúng sẽ làm việc hợp tác”. Một học sinh khi tham gia sẽ ít có khả năng làm phiền và bắt nạt bạn bè của chúng, vì vậy các lớp học ngoài trời cũng góp phần giúp thay đổi hành vi xã hội.


Ở môi trường bên ngoài, các mối quan hệ xã hội sẽ thay đổi một chút. Học sinh có xu hướng cởi mở, chia sẻ và học hỏi nhiều hơn. “Tác động lớn nhất của việc học bên ngoài là sự thể hiện sự quan tâm”. Để bắt đầu, trẻ tìm hiểu và quan tâm đến môi trường. “Những đứa trẻ rất tôn trọng không gian của chúng”, Marin chia sẻ. Học sinh của cô tại trường tiểu học Mitchell đã đóng góp sức mình rất nhiều trong vườn hoa và rau của chúng. Khi những đứa trẻ có cơ hội đóng góp và tự chăm sóc không gian, chúng có mối liên hệ sâu sắc hơn nhiều. Durnford cũng đồng ý rằng “Tụi trẻ chắc chắn cảm thấy có trách nhiệm với môi trường”.


Học sinh có xu hướng cảm thấy có trách nhiệm với nhau hơn, nghiên cứu được phát hiện bởi Lisa Lockerbie – giáo viên tại Trường tiểu học Sangster, Trường Mầm non Tự nhiên (hay gọi tắt là Tự nhiên K) ở Colwood, B.C., hiện đang dạy năm thứ hai. “Chúng đảm nhận vai trò là người chăm sóc khi chúng tôi không ở đó. Chúng đến với nhau như một cộng đồng”, cô nói. “Nếu ai đó ngã, chúng sẽ giúp đỡ nhau đứng lên.Nếu ai đó quên quy tắc, những người khác nhắc nhở”, theo Lockerbie.

Việc thay đổi khả năng năng động xã hội khi học bên ngoài là một phần rất lớn của việc học ngoài trời, nhưng không chỉ dành cho trẻ em đi học tại trường. Các chương trình như Dự án Expeditions của Wendigo Lake Expeditions D.A.R.E. (Phát triển thông qua Phiêu lưu, Trách nhiệm và Giáo dục) ở South River, Ontario, sử dụng sức mạnh của giáo dục ngoài trời trải nghiệm để nâng cao kết quả trị liệu của họ. Năm nay là năm thứ 40, D.A.R.E. hoạt động cho thanh thiếu niên có nguy cơ mất đi hết tất cả các lựa chọn trong chính cộng đồng họ đang sống. Jeremie Carreau, một thành viên của nhóm lãnh đạo, nói rằng “Chúng tôi là lựa chọn cuối cùng trong nhiều trường hợp”. “Cha mẹ của họ đang ở giai đoạn cuối của cuộc đời nhưng họ không muốn đưa các đứa trẻ đến Hội viện trợ trẻ em”. Mỗi phần của chương trình đôi khi kéo dài cả năm nhằm giúp họ tự tái lập cuộc sống. “Chúng tôi sử dụng các cuộc thám hiểm ngoài trời, các khóa học về dây thừng, đi bộ đường dài để dạy cho họ các kỹ năng sống”. Sinh tồn trong rừng trong nhiều tháng buộc những đứa trẻ nội thành phải bước ra khỏi vùng an toàn của chúng. “Một vài người khác nói về họ phát triển mạnh trong một môi trường mới và can đảm thúc đẩy bản thân để thành công. Chúng tôi rất có chủ ý trong cách sử dụng  môi trường ngoài trời để giúp giới trẻ khám phá những cảm xúc cơ bản của họ và cách xử lý chúng theo những cách khác nhau”, Carreau nói.


Một cơ sở mạnh mẽ của các nghiên cứu và kinh nghiệm đầu tiên của các nhà giáo dục và sinh viên hỗ trợ hàng tá lợi ích, nhưng một lớp học ngoài trời không phát triển chỉ trong một đêm. Một sân trường tuyệt vời được xây dựng từng chút một, từng bông hoa và vài trăm đô la một lúc. “Một trong những điều mà trẻ em chúng ta đang học là sự kiên nhẫn”, Marin nói. Cô ấy chỉ có một nguồn quỹ nhỏ thôi nhưng có cả một giấc mơ lớn dành cho sân trường tại Trường tiểu học Mitchell. Họ đã làm việc hướng tới mục tiêu của mình trong suốt hai năm. Không gian riêng của trẻ em ngoài trời tại Evergreen thuộc tại Công trình Brick đã hoạt động được ba năm và chúng vẫn chưa hoàn thành. Nhưng bắt đầu từ những gì nhỏ nhất chính là cách tốt nhất để làm điều đó. “Chúng ta có thể thấy được nhiều điều từ trong đám cỏ nhỏ nhất”, Durnford nói.


Ở Canada, chúng tôi có thể chơi trò đuổi bắt một số nước châu Âu (Trường tiểu học Coombes ở Anh đã dạy các lớp ngoài trời trong 40 năm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ), nhưng giờ chúng tôi nhận ra tầm quan trọng của việc kết hợp thế giới tự nhiên vào trường học của chúng tôi. Evergreen chỉ là một tổ chức và Collyer chỉ là một người hỗ trợ nhiệt tình, làm việc hướng tới môi trường ngoài trời tốt hơn. Trường học có một vai trò rất lớn, theo tổ chức Collyer nhận định. Nhưng tất cả chúng ta cần phải là một phần của việc giúp trẻ hoạt động thể chất và học tập tốt.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here