Tranh: Patrícia Mafra/Behance | CC BY-NC-ND 4.0

Helen Hamlyn Centre for Pedagogy (HHCP) | Giang Trần dịch

Dạy&Học số 30 | Tháng 12/2020

Hiểu về sư phạm theo một cách đơn giản (kỳ 1)

Nguyên tắc 7: Lập kế hoạch cho việc học là cần thiết và cần có mục tiêu cho việc học

Trẻ em vốn dĩ rất tò mò nên rất nhiều điều mà trẻ học được đến từ những hoạt động và tương tác trong gia đình. Chúng ta có thể mở rộng việc học của trẻ bằng cách lập kế hoạch cho việc học. Việc lập kế hoạch này cho phép cha mẹ chỉ cho trẻ những điều mà trẻ chưa biết và giúp trẻ mở rộng kiến thức về những điều mà trẻ hứng thú.

Ở mức độ cơ bản nhất, lập kế hoạch học tập chỉ đơn giản là suy nghĩ trước trẻ đã biết những gì, trẻ có thể học được điều gì thông qua những gì trẻ đã biết hoặc đã được trải nghiệm. Kế hoạch này không cần phải viết ra giấy nhưng nếu viết ra có thể giúp cha mẹ suy nghĩ kỹ hơn về những gì ba mẹ mong muốn con mình sẽ học được. Ví dụ, ghi chú đơn giản vào sổ, đây cũng có thể xem là một phần của nhật ký học tập.

Nguyên tắc 8. Điều chỉnh kế hoạch học tập linh hoạt như thay đổi hoạt động theo sở thích của trẻ hoặc tranh thủ giúp trẻ học thông qua những sự kiện xảy ra bất ngờ

Mặc dù lập kế hoạch học tập là cần thiết, nhưng đôi khi việc đi lệch hướng kế hoạch cũng tốt và còn có lợi hơn. Hãy tưởng tượng bạn đã lên kế hoạch để trẻ vẽ một bức tranh về các đồ vật mà trẻ yêu thích. Nhưng sau đó có một cơn mưa rất to xuất hiện và đứa trẻ bị thu hút bởi những giọt mưa đang rơi xuống. Trong tình huống này, chúng ta có thể linh hoạt bằng cách thay vì yêu cầu vẽ các đồ vật, bạn có thể đề xuất trẻ hãy vẽ cơn mưa kia hoặc trẻ có thể làm các thí nghiệm để ước lượng xem mưa bao lâu thì nước mưa có để đổ đầy các bình chứa khác nhau. 

Đôi khi trẻ sẽ thích tham gia vào những hoạt động không có trong kế hoạch của chúng ta, lúc này chúng ta có thể tạm quên kế hoạch của mình và cùng trẻ hòa mình vào hoạt động mới. Vào những thời điểm khác, việc học của trẻ sẽ là tốt nhất khi chúng ta giúp trẻ tập trung trở lại vào hoạt động hiện tại. Chúng ta hãy nhớ là trẻ có thể học thông qua các bài học đã được lên kế hoạch trước hoặc trẻ cũng có thể tự học. Ví dụ thông qua việc chơi đùa, trẻ có thể tự học được nhiều điều.

Nguyên tắc 9. Việc học không chỉ bao gồm học kiến thức mà còn là những kỹ năng, khả năng tư duy nhiều chiều và cảm xúc

Chúng ta biết có những người biết rất nhiều thông tin, họ có thể trả lời các câu đố rất giỏi. Đó là một ví dụ về một “dạng” học tập. Một dạng học tập khác là kỹ năng.

Ví dụ, trẻ có thể biết đến xe đạp. Điều này thể hiện qua việc trẻ có thể liệt kê các bộ phận của xe đạp như là: xe đạp có hai bánh, có phanh xe, có dây xích, có gương chiếu hậu,… nhưng không có nghĩa là trẻ có thể chạy xe đạp được. Chạy xe đạp có thể coi là một kỹ năng mà trẻ cần sự hướng dẫn từ người lớn. Để có thể chạy xe đạp, nó đòi hỏi trẻ giữ được thăng bằng, tự tin, giữ an toàn và có sự luyện tập.

Quá trình trẻ học chạy xe đạp mang lại những niềm vui và sự thỏa mãn. Đối với những người quan tâm đến xe đạp, việc học có thể dẫn dắt họ đến các cuộc thi hoặc là cơ khí và kỹ thuật. Học tập hiệu quả cần có sự cân bằng giữa sự phát triển khác biệt giữa kiến ​​thức, kỹ năng và những hiểu biết khác.

Một khía cạnh quan trọng của kiến ​​thức thực tế là nó phụ thuộc vào quan điểm hay niềm tin của người học. Ví dụ: một số người không tin rằng biến đổi khí hậu là do hoạt động của con người gây ra nhưng hầu hết các nhà khoa học khí hậu hàng đầu thế giới lại tin là như vậy. Điều này làm dấy lên một câu hỏi về việc tin ai và tại sao chúng ta nên tin họ? “Sự thật, niềm tin và bằng chứng” là một mảnh đất màu mỡ khác trải khắp các chủ đề học tập.

Nguyên tắc 10. Các chủ đề học tập cần trải rộng vừa đủ và có cân bằng

Trẻ cần được làm quen với nhiều chủ đề học tập. Ở trường thì trẻ sẽ được làm quen với các môn học, các chủ đề học tập sẽ được tổ chức thành các cụm bài học. Các môn học như nhạc, kịch và nghệ thuật thị giác (chụp hình, vẽ, điêu khắc, .v.v) sẽ tạo cơ hội để trẻ được vui chơi, trình diễn, sáng tác, nhìn và nghe. Các môn học xã hội nhân văn sẽ tập trung nhiều và cách tư duy (như là triết học), thời gian và địa điểm (lịch sử và địa lý), tôn giáo, văn học và thơ ca. 

Toán học và khoa học thì tập trung vào các các giả thuyết, thử nghiệm và tìm kiếm giải thích về những điều thuộc về tự nhiên. Ngoài ra, những thứ nó không nằm gói gọn trong một môn học mà nó thể hiện trong nhiều môn học như là sự sáng tạo, sự hợp tác và ngôn ngữ.

Nguyên tắc 11. Trải nghiệm thực tế mang lại hiệu quả cho việc học

Thông thường việc học qua các trải nghiệm thực tế sẽ hiệu quả hơn là chỉ học qua nói và nghĩ về chủ đề học tập đó.

Chúng ta hãy cùng lấy ví dụ về âm nhạc, việc nghe các loại bài hát pop khác nhau sẽ rất thú vị và bạn có thể tìm hiểu về lời bài hát, ban nhạc và các yếu tố của âm nhạc như các loại nhạc cụ . Tuy nhiên, nghe nhạc thì thụ động hơn so với việc “làm” nhạc. Thay vì chỉ nghe nhạc, trẻ có thể học qua thực hành bằng cách “làm” nhạc như tập hát một bài hát sau đó ghi âm lại, nghe lại bài hát đã được ghi âm và thảo luận về bài hát đó. 

Nếu có nhạc cụ trong nhà, trẻ có thể thử học chơi nhạc cụ đó. Nếu không, trẻ có thể tạo ra các âm thanh đơn giản bằng giọng nói của chính mình hoặc vỗ tay hay là vỗ vào các dụng cụ như ly, chảo và chuông gió. Khi trẻ bắt đầu tạo ra một chuỗi các âm thanh, thì lúc đó trẻ cũng đang bắt đầu sáng tác nhạc. Bạn có thể khuyến khích trẻ ghi lại đoạn nhạc đó trong sổ tay âm nhạc của mình.

Nguyên tắc 12. Các tài nguyên học tập như máy tính chỉ có thể phát huy tác dụng trong việc học tập nếu có các nguyên tắc sư phạm phù hợp

Học tập đòi hỏi phải có phương tiện đi kèm. Học văn cần sách. Tìm hiểu về khủng long thì cần có thông tin, hình ảnh và văn bản về khủng long. Học viết cần có giấy và bút.

Tất cả những điều trên có thể được hỗ trợ hoặc bị cản trở bởi các thiết bị kỹ thuật số như là máy tính. Nhưng không chỉ các tài nguyên mới đóng vai trò quan trọng, mà phương pháp sư phạm hay nói cách khác sự tương tác giữa người học và người làm giáo dục mới là điều quan trọng. Chỉ khi có phương pháp sư phạm tốt thì bất kỳ tài nguyên học tập nào cũng phát huy hết tiềm năng của nó để giúp ích cho việc học.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here