Tranh: Nausheen Javed/Behance | CC BY-NC-ND 4.0

Brooke MacKenzie | Pomona dịch

Dạy&Học số 16 | Tháng 10/2019

Không thể phủ nhận công nghệ giờ đây là một thực tế trong cuộc sống mỗi ngày và có thể hỗ trợ việc học tập của học sinh. Nhưng cũng có những giới hạn cho điều này: Thay thế hoàn toàn việc dạy viết tay bằng sử dụng bàn phím ở trường tiểu học có thể gây bất lợi cho việc tiếp nhận tri thức. Tại sao viết tay và hình thành các ký tự lại quan trọng đến thế?

Nghiên cứu đã chứng minh tương quan giữa việc gọi tên chữ và viết chữ thành thạo, hay mối quan hệ giữa gọi tên chữ thành thạo và sự đạt được tiến bộ trong việc đọc. Có một sự liên kết rõ rệt giữa bàn tay và mạng lưới nơ-ron của bộ não – khi học sinh học cách viết tốt hơn những nét cơ bản của chữ cái, các em cũng đồng thời học cách nhận diện chữ cái thông thạo hơn. Sự nhận thức về mặt ký tự này lại dẫn tới cải thiện việc viết thành thục, và do đó dẫn tới kỹ năng đọc tốt hơn.

Trong một bài viết tóm lược một số nghiên cứu về viết tay và việc học tập, tác giả Maria Konnikova cho rằng: “Chúng ta không chỉ học khá hơn khi chúng ta lưu các con chữ trong trí nhớ thông qua những bài tập viết, mà cả trí nhớ cùng khả năng học tập nói chung đều thu được lợi ích [nhờ việc tập viết này]”. Các em học sinh sẽ học chữ hiệu quả hơn khi các em viết chữ bằng tay. Nếu các em chuyển sang sử dụng bàn phím trước đã phát triển kỹ năng viết thì có thể khả năng nhận diện mặt chữ của các em sẽ bị giảm thiểu. Konnikova cũng trích dẫn lại một nghiên cứu chỉ ra rằng học sinh nào viết bằng tay – thay vì sử dụng bàn phím – có năng lực tạo ra nhiều ý tưởng hơn. Học sinh có chữ viết đẹp hơn cho thấy “sự tăng hiệu suất tổng thể trong mạng lưới đọc và viết’’ của bộ não.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ DẠY VIẾT CHỮ?

Học cách tô theo mẫu là bước đầu thích hợp và có tính tuần tự trong dạy học viết cho học sinh từ khối mầm non đến khối 2, thuộc thời kỳ của các kỹ năng vận động tinh. Dạy học viết không yêu cầu đầu tư nhiều thời gian: Những tiết học ngắn gọn cùng phản hồi thường xuyên tới học sinh có thể được lồng ghép trong mọi khía cạnh của chương trình xuyên suốt ngày học ở trường.

Có bốn khía cạnh chính của việc dạy viết: cách cầm bút chì, cấu tạo của chữ, sự rõ ràng, tốc độ. 

1. Cách cầm bút chì

Khi nói tới cách mà một đứa trẻ cầm bút, có cách cầm đúng và cách cầm sai. Cầm bút chì đúng cách – trong đó ngón trỏ và ngón cái giữ cây bút chì đối diện với ngón giữa – nhờ vậy mà việc viết được thoải mái và hiệu quả, trong khi đó, cách cầm bút sai có thể dẫn đến các nét chữ nguệch ngoạc và sự mệt mỏi.

Một học sinh giữ bút chưa tốt có thể được hỗ trợ bằng cách sử dụng một công cụ như kẹp bút chì, hoặc quấn một dải cao su quanh ngón đeo nhẫn và ngón út – nhưng đừng quấn chặt quá nhé! – để học sinh có thể ngập được hai ngón tay vào trong lòng bàn tay. Bạn có thể dạy mẹo “nhúm và búng”: Học sinh đặt cây bút chì cùng phiếu viết thẳng trước mặt, nhúm cây bút chì giữa ngón cái và ngón trỏ, sau đó búng cây bút chì vào đúng vị trí [trên tay].

2. Cấu tạo của chữ

Điều này có liên quan tới cách học sinh đi tới sự hình thành của chữ cái. Nét thẳng sẽ dễ dàng học cho học sinh viết hơn là nét cong, thế nên  dạy học sinh viết chữ viết hoa trước khi chuyển sang chữ viết thường là một sự thích hợp có tính trình tự.

Điều quan trọng là hướng dẫn viết được kết hợp với hướng dẫn phát âm: Khi học sinh học cách viết chữ cái, các em nên đồng thời học và luyện đọc âm vị của chữ cái đó. Tập viết cùng các hoạt động với chính tả là những viên đá nền móng đầu tiên của chương trình giảng dạy ngữ âm đa giác quan. Việc yêu cầu học sinh luôn luyện tập về cấu tạo của chữ cái trong khi kết nối chữ cái với âm thanh mà chúng tạo ra sẽ giúp ghi nhớ tốt hơn những khái niệm âm vị học vào trong não.

Các chỉ dẫn rõ ràng rất quan trọng đối với những học sinh gặp khó khăn về cấu tạo của chữ cái. Học sinh nên được dạy rằng điểm đặt bút sẽ ở phía trên (hoặc ở giữa khi viết chữ thường) và sử dụng nét liền nhiều nhất có thể. Một số chữ cái yêu cầu phải nhấc bút thì sẽ phải được dạy khi nào sẽ làm điều này. Sử dụng giấy có dòng kẻ sẽ rất hữu ích, cũng như khi ta dành cho học sinh nhiều sự trợ giúp trực quan: các mũi tên chỉ rõ hướng của các nét, các dấu chấm biểu thị điểm đặt bút, các dấu chấm nối tiếp để tô theo, v.v… Học sinh đồng thời cũng có được nhiều lợi ích từ “viết chữ trong không khí” – giữ thẳng cánh tay, tô chữ trong không khí bằng ngón trỏ.

Học sinh thường bối rối với chữ b, d, pq. Dạy học sinh cấu tạo chính xác của những chữ này sẽ giúp các em bớt bối rối, như là: mỗi chữ này có điểm đặt bút khác nhau – ví dụ chữ b có điểm đặt bút ở phía trên, trong khi đó, chữ d bắt đầu ở giữa dòng. Việc thẩm thấu những mô hình vận động của các chữ cái này sẽ giúp cho việc nhận mặt chữ trở nên tự nhiên hơn.

3. Sự rõ ràng [hay là sự dễ đọc]

Một yếu tố quan trọng có ảnh hưởng tới tính rõ ràng chính là khoảng cách giữa mỗi từ. Nếu bạn khuyến khích học sinh sử dụng “khoảng cách bằng chấm ngón tay” giữa các từ – những bạn thuận tay phải có thể sử dụng ngón trỏ ở tay trái để đặt vào dòng viết, ngay phía sau từ đã viết xong, trước khi tiếp tục viết một từ nữa. Kỹ thuật này không sử dụng được cho các em học sinh thuận tay trái, một que gỗ (que đè lưỡi) có thể được dùng như một công cụ ước lượng khoảng cách.

4. Tốc độ

Nếu học sinh đang cầm bút chì đúng cách, viết chữ theo đúng cấu tạo, thì sẽ giải quyết được mọi thử thách. Một yếu tố cần được quan tâm khi nói tới nhịp độ chính là việc ghì bút: Học sinh không nên ghì bút xuống giấy quá mạnh khi viết vì điều này có thể dẫn tới tê mỏi tay và làm giảm hiệu suất viết thậm tệ. Nhưng khi các em ấn bút quá nhẹ, đây có thể là dấu hiệu của cơ tay yếu ớt hoặc là cầm bút chưa đúng cách. Hãy khuyến khích học sinh viết với đa dạng vật liệu (bút dạ, bút chì ngắn, bút chì màu, bút dạ có thể xóa được trên bảng trắng) để giúp em điều chỉnh việc viết ghì bút.

Mỗi ngày tới trường được gói lại với sự ưu tiên cho những lời giảng dạy, và việc tập viết có thể sẽ dễ dàng bị bỏ rơi bên lề. Thế nhưng, chỉ với vài phút mỗi ngày thôi, kỹ năng viết chữ của học sinh có thể được cải thiện và đem đến một kết quả học tập tích cực trong sự phát triển học vấn nói chung.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here