Tranh: Wataru Yagi/Behance | CC BY-NC-ND 4.0

Kwame Adams | Đức Hà dịch

Dạy&Học số 29 – Tháng 11/2020

Năm 2014, tôi bắt đầu công việc giảng dạy môn Toán. Sau phần giới thiệu, tôi đã hỏi học sinh trong lớp của mình rằng ai yêu thích môn Toán hãy giơ tay lên. Cả lớp đã rất bối rối trước câu hỏi của tôi, vì vậy mà tôi phải nhắc lại câu hỏi. Sau vài tiếng cười thầm thì đã có 2 trong số 24 em học sinh giơ tay. Sau đó tôi lại hỏi ai trong lớp không muốn học môn Toán trong năm học này, thì toàn bộ 22 em học sinh còn lại đã giơ tay ngay mà không cần suy nghĩ, và tất cả phá lên cười. Việc này lặp lại hàng năm vào mỗi ngày đầu năm học, cũng như đầu khóa học bồi dưỡng hè. Và điều đó thật sự rõ ràng – trẻ em không thích học Toán.

Tuy vậy, lý do hiển nhiên ở đây không phải là phân số, làm phép chia hay giải phương trình, mà là niềm tin. Học sinh muốn biết rằng giáo viên sẽ có mặt khi các em cần, dạy các em nhiều cách để tìm ra lời giải và cho phép các em mắc sai lầm trong quá trình giải quyết vấn đề. Học sinh mong muốn một lớp học phản ánh văn hoá và bản sắc của các em, thay vì một lớp học được xây dựng nhằm củng cố sự hệ thống áp bức phân chia chủng tộc.

Để xây dựng niềm tin này, giáo viên cần phải sáng tạo và linh hoạt trong cách truyền tải kiến thức toán học cho học sinh và cho phép các gia đình tham gia vào lớp học để tăng cường khích lệ học sinh. Dưới đây là một số phương pháp để thay đổi tư duy dạy học môn Toán.

Toán học không chỉ là con số

Toán học có sự liên hệ mật thiết đến ý thức của từng cá nhân, vì toán học đòi hỏi học sinh phải đối diện với các vấn đề khó khăn và được quyền mắc sai lầm. Tuy nhiên, không phải học sinh nào cũng đều đã sẵn sàng đương đầu với khó khăn đó. Chính vì thế, người dạy Toán cần xây dựng một không gian lớp học mà trong đó học sinh được truyền cảm hứng và có thể tự tin khẳng định ý kiến của mình, thông qua việc tạo cơ hội cho học sinh hợp tác hoặc tự giải quyết vấn đề. Người dạy không nên chỉ tập trung vào tư duy phản biện, tính hiệu quả, khả năng hợp tác mà còn phải phát triển cho học sinh sự đồng cảm, khả năng tự chăm sóc và cả ý thức phê bình. Sau đây là một số cách để xây dựng những niềm tin cần thiết của học sinh:

  • Tìm hiểu mối quan hệ của học sinh với giáo viên dạy Toán các năm trước.
  • Thu hút học sinh tham gia các cuộc trò chuyện về sở thích, văn hoá, tín ngưỡng của từng em.
  • Tăng cường kết hợp nội dung môn Toán với những bối cảnh gần gũi với học sinh, để tạo nên sự liên hệ sâu sắc giữa cá nhân học sinh với nội dung kiến thức.

Đừng chỉ gọi điện thoại

Việc xây dựng mối quan hệ với học sinh và gia đình không chỉ dừng lại ở những cuộc điện thoại. Người dạy cần dùng nhiều biện pháp khác nhau để trao đổi với các gia đình và tiếp nhận thông tin một cách có ý nghĩa. Gia đình đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc hỗ trợ và khích lệ học sinh học Toán. Các ý tưởng dưới đây sẽ giúp tăng cường sự phối hợp của gia đình đồng thời hỗ trợ việc xây dựng mối quan hệ giữa giáo viên và phụ huynh:

  • Khảo sát
  • Sử dụng tài liệu học tập trực tiếp dành cho phụ huynh như phiếu bài tập, tóm tắt kiến thức/bài học, video hỗ trợ học tập
  • Tổ chức các buổi họp phụ huynh bên ngoài trường học
  • Giới thiệu cho phụ huynh những biện pháp hỗ trợ ở địa phương như các khóa học miễn phí của thư viện địa phương, các tổ chức phi lợi nhuận không chỉ cung cấp chương trình cải thiện kiến thức học thuật, mà còn có nhiều hoạt động khác như cố vấn, dự án cộng đồng, hướng nghiệp, các cơ hội tham gia đi trải nghiệm,…
  • Tổ chức các hoạt động toàn trường về Toán học

Hãy nhớ rằng, các gia đình muốn hỗ trợ việc học của học sinh, nhưng rất nhiều phụ huynh không còn nhớ các kiến thức ở trường phổ thông, hoặc cách học ngày nay đã thay đổi rất nhiều so với những gì họ từng học. Việc tạo cơ hội cho phụ huynh hỗ trợ học sinh sẽ giúp trao quyền cho phụ huynh trong việc khích lệ và hỗ trợ học sinh học tập. Công sức bạn bỏ ra cho những việc làm sau giờ học sẽ không bao giờ là vô ích – bạn đang định nghĩa lại thế nào là Toán học, không chỉ cho học sinh mà cho cả gia đình học sinh.

Toán học còn hơn cả phương trình và biểu thức

Người dạy nên thay đổi suy nghĩ phân chia 2 phạm trù “kỹ năng và ý chí”, thay vào đó hãy nhận thức đúng vai trò của việc thực hành để học sinh và phụ huynh có thể nhận biết và hiểu rõ nội dung kiến thức. Việc nhìn nhận quá trình làm việc hơn là đánh giá khả năng hoàn thành bài tập của học sinh, kết hợp với mong muốn hoàn thành bài của các em và nhìn nhận vai trò của việc thực hành sư phạm có thể thay đổi cách nhìn cũng như cách tương tác với nội dung bài học của học sinh. Thông qua tăng cường thực hành sư phạm, học sinh sẽ cảm thấy bản thân được trao quyền để phát triển các kỹ năng cần thiết để hoàn thành bài, đồng thời hình thành động lực học tập nhiều hơn khi mà học sinh cảm thấy kiến thức sẽ giúp các em cải thiện bản thân và xã hội.

Dưới đây là một vài ý kiến hữu ích cho các giáo viên môn Toán:

  • Tin rằng kiến thức toán mà học sinh học được trên lớp sẽ có ảnh hưởng đến học sinh không chỉ ở trong trường học.
  • Đặt kỳ vọng cao vào tất cả học sinh và kiên định trong quá trình đánh giá, khuyến khích học sinh chia sẻ về sự tiến bộ của mình, và liên kết sự tiến bộ hiện tại của học sinh với những nguyện vọng sau này của học sinh trong tương lai.
  • Thích nghi với nhu cầu của tất cả học sinh và cho phép các em phản hồi lại không chỉ về quá trình dạy, mà còn phản hồi về cách người dạy hỗ trợ nhu cầu cá nhân của học sinh. Hãy trao đổi ngay với phụ huynh học sinh rằng bạn không thúc ép học sinh quá nhiều nếu các em đang trong tình trạng dễ bị tổn thương.
  • Xây dựng văn hoá hợp tác trong lớp học để giúp học sinh nhận ra sức mạnh của hợp tác làm việc thay vì cạnh tranh với nhau trong xã hội.

Việc thay đổi cách nghĩ về nội dung học sẽ giúp học sinh thấy bạn bè, gia đình và chính bản thân các em tích cực hơn, cải thiện khả năng hợp tác và hỗ trợ việc học của nhau. Thông qua quá trình nhìn nhận bản thân và những người xung quanh, học sinh sẽ nhận ra được cách mà Toán học ảnh hưởng đến cuộc sống.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here